Morele oordeelsvorming met leiderschapsteams
In de meeste organisaties is het besluitvormingsproces nauwkeurig vastgelegd. Compliance is gewaarborgd en procedures worden gevolgd. Iedereen loopt keurig over de lijntjes en langs alle hokjes. Formeel is er niets op aan te merken, maar toch blijft het ongemak soms knagen, juist bij conflicterende belangen en besluiten met grote menselijke gevolgen.
Leiderschapsteams krijgen steeds vaker te maken met situaties waarin het correct volgen van procedures ontoereikend is. Wat ontbreekt, is de erkenning van de menselijke verwevenheid die zich niets aantrekt van rechte lijntjes en keurige hokjes. Maar omdat we ons oordeel hebben uitbesteed aan het systeem, horen we vaak alleen nog de echo van de regels, terwijl de situatie vraagt om een ander geluid: dat van karakter en praktische wijsheid.
Voor leiderschapsteams is het van groot belang te vertragen en ruimte te geven aan dat andere geluid. Om stil te staan bij de diepere, ethische laag en te onderzoeken wat een keuze vraagt van ons als mens. Niet om per se tot een ander besluit te komen, maar om het besluit moreel te verankeren en de verantwoordelijkheid ervoor persoonlijk te kunnen dragen.
Met behulp van Aida (é–“), een door mij ontworpen raamwerk voor morele oordeelsvorming, kijken we door verschillende lenzen naar een situatie: wat is hier werkelijk aan de hand, wie en wat wordt geraakt, wat vraagt dit van ons en wat gaat onvermijdelijk verloren? Dit leidt tot besluiten die rationeel uitlegbaar zijn én recht doen aan wat er menselijk gezien op het spel staat. [1]​
​​
Wanneer vraagt besluitvorming om ethische reflectie?
-
Bij een strategische keuze die raakt aan wie de organisatie wil zijn of naartoe gaat.
-
Bij een verandering die mensen en structuren met elkaar in spanning brengt.
-
Wanneer externe druk de eigen koers bevraagt of bedreigt.
-
Wanneer verschillende waarden of belangen met elkaar botsen.
-
Als compliance is geborgd, maar het besluit moreel ongemak oproept.
-
Wanneer besluiten formeel correct zijn, maar persoonlijk moeilijk te dragen.
-
In situaties waarin elke keuze verlies met zich meebrengt.
​
Staan jullie voor een besluit waarbij de ethische dimensie om meer vraagt dan procedurele zorgvuldigheid? Dan nodig ik jullie graag uit om daar samen bij stil te staan. Ik maak graag tijd vrij voor een ongehaast gesprek.
​
Lees hier meer over morele oordeelsvorming en de betekenis van klassieke deugdenethiek voor hedendaags leiderschap.
[1] Het volledig doorlopen van het Aida-raamwerk duurt minimaal een dag. De diepgang van het proces — van situatieverheldering tot morele afronding — kan niet kan worden ingekort zonder de kwaliteit van het gesprek en het uiteindelijke oordeel aan te tasten. Voor complexe vraagstukken is een meerdaagse off-site mogelijk.