Morele oordeelsvorming met leiderschapsteams
In de meeste organisaties is het besluitvormingsproces nauwkeurig vastgelegd. Compliance is gewaarborgd en procedures worden gevolgd. Iedereen loopt keurig over de lijntjes en langs alle hokjes. Formeel is er niets op aan te merken, maar toch blijft het ongemak soms knagen, juist bij conflicterende belangen en besluiten met grote menselijke gevolgen.
Leiderschapsteams krijgen steeds vaker te maken met situaties waarin het correct volgen van procedures ontoereikend is. Wat ontbreekt, is de erkenning van de menselijke verwevenheid die zich niets aantrekt van rechte lijntjes en keurige hokjes. Maar omdat we ons oordeel hebben uitbesteed aan het systeem, horen we vaak alleen nog de echo van de regels, terwijl de situatie vraagt om een ander geluid: dat van karakter en praktische wijsheid.
Voor leiderschapsteams is het van groot belang te vertragen en ruimte te geven aan dat andere geluid. Om stil te staan bij de diepere, ethische laag en te onderzoeken wat een keuze vraagt van ons als mens. Niet om per se tot een ander besluit te komen, maar om het besluit moreel te verankeren en de verantwoordelijkheid ervoor persoonlijk te kunnen dragen.
Met behulp van Aida (間), een door mij ontwikkelde dialogische werkvorm voor morele oordeelsvorming, onderzoeken we gezamenlijk de morele kern van een ingrijpend besluit. We kijken door verschillende lenzen naar de situatie: wat is hier werkelijk aan de hand, wie en wat wordt geraakt, wat vraagt dit van ons en wat gaat onvermijdelijk verloren? Zo ontstaat een besluit dat niet alleen rationeel uitlegbaar is, maar ook bewust en gezamenlijk kan worden gedragen. [1]
Wanneer vraagt besluitvorming om ethische reflectie?
-
Bij een strategisch besluit dat raakt aan de identiteit of koers van de organisatie.
-
Bij een besluit waarvan de gevolgen voor mensen ingrijpend of onomkeerbaar zijn.
-
Wanneer externe druk de eigen koers bevraagt of bedreigt.
-
Wanneer verschillende waarden of belangen met elkaar botsen.
-
Als compliance is geborgd, maar het besluit moreel ongemak oproept.
-
Wanneer besluiten formeel correct zijn, maar persoonlijk moeilijk te dragen.
-
In situaties waarin elke keuze verlies met zich meebrengt.
Staan jullie voor een besluit dat meer vraagt dan procedurele zorgvuldigheid alleen? Dan nodig ik jullie graag uit om de morele dimensie ervan gezamenlijk te onderzoeken.
Lees hier meer over de filosofische achtergrond, het afwegingskader en de werkvormen voor morele oordeelsvorming.
[1] De duur van een Aida-sessie hangt af van de aard en complexiteit van het vraagstuk. Een volledige toepassing van het raamwerk neemt doorgaans één dag in beslag, zodat alle fasen van situatieverheldering tot morele afronding zorgvuldig kunnen worden doorlopen. Voor bijzonder complexe of strategische vraagstukken kan een meerdaagse off-site passend zijn.